Tracing Names: 7 dni pod historię Twojej rodziny

To jest pełen scenariusz dla Tracing Names. Genealog zaczyna od minimum: nazwisko + miasto + okres. Sprawdza JewishGen (największa baza danych żydowskich źródeł rodzinnych), Yad Vashem Central Database of Shoah Victims' Names, USHMM, polskie archiwa państwowe (księgi metrykalne gmin żydowskich, akta notarialne, dokumenty obrotu nieruchomościami). W ośmiu–dwunastu tygodniach pracy buduje wstępne drzewo, identyfikuje adresy. Rodziny często są zaskoczone tym, ile można odzyskać z minimum. Niektóre szczegóły (data urodzenia konkretnej osoby, drugie imię, zawód) wymagają dłuższej pracy — jeśli rodzina chce, rozszerzamy do szesnastu–dwudziestu tygodni jako add-on.

To częsta sytuacja — wiele małych shtetli polskich zostało wyburzonych przez Niemców (Lublin Podzamcze) lub naturalnie zniknęło po wojnie (puste budynki rozebrane, place zabudowane). Przygotowujemy rodzinę na to wcześniej — komunikujemy uczciwie stan miejsca. Wizyta polega wtedy na: stanie pod współczesnym adresem gdzie był dom rodzinny (mapa katastralna pokazuje dokładnie), wizycie na cmentarzu jeśli zachowany (zazwyczaj cmentarze przeżyły w gorszym lub lepszym stanie), wizycie w lokalnym muzeum regionalnym jeśli istnieje, spotkaniu z lokalnym historykiem. Brak fizycznej obecności nie unieważnia wizyty — rodzina staje w miejscu, gdzie historia się toczyła, nawet jeśli budynek dawno nie istnieje.

Tak. Tracing Names regularnie projektujemy dla pojedynczych klientów — najczęściej dzieci ocalałych w wieku 60-75 lat, którzy podróżują samodzielnie po latach przygotowań. V-Class jest komfortowy dla jednego pasażera (sześć–siedem pustych miejsc) i nasz koordynator + scholar + genealog stanowią towarzystwo merytoryczne i emocjonalne podczas pobytu. Cena za solo trip jest niższa niż za rodzinę (mniejszy hotel, mniej kosher posiłków), ale stała struktura kosztów (V-Class, chauffeur, scholar, genealog) nie zmienia się proporcjonalnie.

Tak. Genealodzy w naszej puli pracują z dokumentami w jidysz (większość ksiąg metrykalnych gmin żydowskich polskich do 1939), hebrajskim (część dokumentów rabinackich, listy yizkor), niemieckim (dokumenty z okresu Habsburskiej Galicji 1772-1918), rosyjskim (część polskich archiwów z okresu zaborów 1815-1918), polskim (akta państwowe). Wszystkie tłumaczenia są wykonywane w trakcie pracy i dołączane do dossier.

Niestety to się zdarza. Genealogia żydowska polska prawie zawsze prowadzi do nazwisk z list deportacyjnych Bełżca, Treblinki, Sobiboru lub Auschwitz. Większość rodzin spodziewa się tego — przyjeżdżają wiedząc, że ich krewni zginęli, nie wracali. Czasem natomiast genealog odkrywa dodatkowo coś nieoczekiwanego: krewnego, o którym rodzina nie wiedziała; informację o ucieczce; akta procesu po wojnie. Omawiamy odkrycia z rodziną wcześniej (przed wyjazdem), żeby przygotować emocjonalnie. Niektóre rodziny preferują dowiedzieć się wszystkiego, inne chcą tylko podsumowania — decydujemy z rodziną.

Obecnie nie — trasa jest geograficznie ograniczona do Polski. Litwa, Ukraina (Wołyń, Galicja wschodnia) i Białoruś (Mińsk, Brześć) miały ogromne społeczności żydowskie przed wojną i mnóstwo rodzin amerykańskich/izraelskich ma korzenie właśnie tam. Nie pracujemy w tych krajach z powodów logistyczno-bezpieczeństwowych (Ukraina — wojna; Białoruś — sytuacja polityczna; Litwa — brak naszej infrastruktury). Możemy rekomendować kolegów po fachu prowadzących trasy w tych krajach, jeśli rodzina ma korzenie tylko tam. Jeśli rodzina ma mieszane korzenie (np. dziadek z Polski + babcia z Wilna), Tracing Names obejmuje polską część, a litewska część jest rekomendacją.